سامانه مشاوره رایگان قضایی جمهوری اسلامی ایران حجت الاسلام و المسلمین دکتر حشمدار
Related Articles
پس از روشن شدن ماهیت اصول عملیه، اصولیان به این پرسش میرسند که نسبت آنها با امارات چیست. اماره مانند خبر ثقه یا ظهور لفظ، بهگونهای جعل شده که کاشف از واقع است و شارع آن را حجت کرده است. اصول عملیه اما تنها برای رفع حیرت در مقام شک جعل شدهاند.
تحلیل نشان میدهد که اگر اماره معتبر وجود داشته باشد، نوبت به اصول عملیه نمیرسد. زیرا اماره بهعنوان کاشف از واقع مقدم است و مکلف باید بر اساس آن عمل کند. اصول عملیه تنها زمانی جریان دارند که هیچ امارهای در دست نباشد و مکلف در مقام شک باقی بماند.
ثمره این بحث در فقه آن است که اگر خبر ثقه بر وجوب یا حرمت چیزی دلالت کند، نمیتوان به برائت یا احتیاط یا استصحاب تمسک کرد. اماره مقدم است و اصول عملیه در اینجا نقشی ندارند. اما اگر هیچ خبر یا ظهور لفظی وجود نداشته باشد، اصول عملیه وارد عمل میشوند و وظیفه مکلف را روشن میکنند.
نتیجه این است که اصول عملیه جایگزین امارات نیستند، بلکه در فقدان اماره جریان دارند. این ترتیب، نظم میان منابع حجت را مشخص میکند و مانع از خلط میان کاشفیت از واقع و تعیین وظیفه عملی میشود.
پس از روشن شدن ماهیت اصول عملیه، اصولیان به این پرسش میرسند که نسبت آنها با امارات چیست. اماره مانند خبر ثقه یا ظهور لفظ، بهگونهای جعل شده که کاشف از واقع است و شارع آن را حجت کرده است. اصول عملیه اما تنها برای رفع حیرت در مقام شک جعل شدهاند.
تحلیل نشان میدهد که اگر اماره معتبر وجود داشته باشد، نوبت به اصول عملیه نمیرسد. زیرا اماره بهعنوان کاشف از واقع مقدم است و مکلف باید بر اساس آن عمل کند. اصول عملیه تنها زمانی جریان دارند که هیچ امارهای در دست نباشد و مکلف در مقام شک باقی بماند.
ثمره این بحث در فقه آن است که اگر خبر ثقه بر وجوب یا حرمت چیزی دلالت کند، نمیتوان به برائت یا احتیاط یا استصحاب تمسک کرد. اماره مقدم است و اصول عملیه در اینجا نقشی ندارند. اما اگر هیچ خبر یا ظهور لفظی وجود نداشته باشد، اصول عملیه وارد عمل میشوند و وظیفه مکلف را روشن میکنند.
نتیجه این است که اصول عملیه جایگزین امارات نیستند، بلکه در فقدان اماره جریان دارند. این ترتیب، نظم میان منابع حجت را مشخص میکند و مانع از خلط میان کاشفیت از واقع و تعیین وظیفه عملی میشود.
