سامانه مشاوره رایگان قضایی جمهوری اسلامی ایران حجت الاسلام و المسلمین دکتر حشمدار
Related Articles
در این درس، دو نوع اصلی تخصیص را بررسی میکنیم: تخصیص متصل و تخصیص منفصل. این دو، هرچند هر دو دایره عام را محدود میکنند، اما آثار و قواعد متفاوتی دارند.
۱. تعریف تخصیص متصل تخصیص متصل یعنی اینکه خاص در همان جمله عام بیاید و از ابتدا همراه آن باشد. مثل: أکرم العلماء إلا الفساق یا: أکرم العلماء إن کانوا عدولاً
در اینجا شنونده از همان ابتدا میفهمد که عموم، محدود است.
۲. ویژگیهای تخصیص متصل الف) ظهور عام از ابتدا شکل نمیگیرد چون خاص همراه عام آمده، اصلاً ظهور در شمول کامل پیدا نمیشود.
ب) هیچ تعارضی میان عام و خاص رخ نمیدهد چون هر دو در یک سیاقاند و عرف آنها را یک جمله واحد میبیند.
ج) تخصیص متصل همیشه پذیرفته است حتی اگر اکثر افراد خارج شوند، چون عرف از ابتدا عموم را نمیفهمد.
مثال: لا رجل فی الدار إلا رجل این جمله هرچند عجیب است، اما عرف آن را میپذیرد.
۳. تعریف تخصیص منفصل تخصیص منفصل یعنی اینکه خاص در جملهای جداگانه و بعد از عام بیاید. مثل: أکرم العلماء و سپس: لا تکرم الفساق من العلماء
در اینجا عام ابتدا ظهور کامل در شمول دارد، سپس خاص آن را محدود میکند.
۴. ویژگیهای تخصیص منفصل الف) ظهور عام ابتدا شکل میگیرد عام در لحظه صدور، شمول دارد.
ب) خاص بعداً ظهور عام را محدود میکند عرف میان این دو تعارض نمیبیند، بلکه خاص را مقدم میداند.
ج) تخصیص منفصل محدودیت دارد اگر تخصیص به حدی برسد که عرف بگوید این لفظ دیگر عام نیست، پذیرفته نمیشود
در این درس، دو نوع اصلی تخصیص را بررسی میکنیم: تخصیص متصل و تخصیص منفصل. این دو، هرچند هر دو دایره عام را محدود میکنند، اما آثار و قواعد متفاوتی دارند.
۱. تعریف تخصیص متصل تخصیص متصل یعنی اینکه خاص در همان جمله عام بیاید و از ابتدا همراه آن باشد. مثل: أکرم العلماء إلا الفساق یا: أکرم العلماء إن کانوا عدولاً
در اینجا شنونده از همان ابتدا میفهمد که عموم، محدود است.
۲. ویژگیهای تخصیص متصل الف) ظهور عام از ابتدا شکل نمیگیرد چون خاص همراه عام آمده، اصلاً ظهور در شمول کامل پیدا نمیشود.
ب) هیچ تعارضی میان عام و خاص رخ نمیدهد چون هر دو در یک سیاقاند و عرف آنها را یک جمله واحد میبیند.
ج) تخصیص متصل همیشه پذیرفته است حتی اگر اکثر افراد خارج شوند، چون عرف از ابتدا عموم را نمیفهمد.
مثال: لا رجل فی الدار إلا رجل این جمله هرچند عجیب است، اما عرف آن را میپذیرد.
۳. تعریف تخصیص منفصل تخصیص منفصل یعنی اینکه خاص در جملهای جداگانه و بعد از عام بیاید. مثل: أکرم العلماء و سپس: لا تکرم الفساق من العلماء
در اینجا عام ابتدا ظهور کامل در شمول دارد، سپس خاص آن را محدود میکند.
۴. ویژگیهای تخصیص منفصل الف) ظهور عام ابتدا شکل میگیرد عام در لحظه صدور، شمول دارد.
ب) خاص بعداً ظهور عام را محدود میکند عرف میان این دو تعارض نمیبیند، بلکه خاص را مقدم میداند.
ج) تخصیص منفصل محدودیت دارد اگر تخصیص به حدی برسد که عرف بگوید این لفظ دیگر عام نیست، پذیرفته نمیشود
