سامانه مشاوره رایگان قضایی و حقوقی حجت الاسلام و المسلمین دکتر حشمدار
Related Articles
۱. تعریف دلیل مردد دلیل مردد یعنی دلیلی که:
- قطعاً برخی افراد را خارج میکند
- اما خروج دقیق آن مشخص نیست
مثال مشهور: عام: أکرم العلماء خاص مردد: لا تکرم أحد هذین (زید یا عمرو) اما نمیدانیم کدامیک فاسق است.
در اینجا «خروج» قطعی است، اما «مصداق خروج» مردد است.
۲. آیا دلیل مردد میتواند عام را تخصیص بزند اصولیان میگویند: بله، دلیل مردد اصلِ تخصیص را ثابت میکند، اما مصداق تخصیص را مشخص نمیکند.
یعنی: میدانیم یک نفر از عموم خارج است اما نمیدانیم کدامیک.
پس: تخصیص اجمالی ثابت است تخصیص تفصیلی ثابت نیست.
۳. اثر این تخصیص اجمالی چیست اثر مهم این است که:
- نمیتوانیم به عموم در مورد هر دو فرد تمسک کنیم
- اما نمیتوانیم هیچکدام را با قطعیت خارج بدانیم
پس هر دو فرد «مشکوک» میشوند.
این حالت را اصولیان «اجمال در مخصص» مینامند.
۴. آیا اجمال در مخصص موجب اجمال در عام میشود بله، اصولیان میگویند:
اگر مخصص مجمل باشد و اجمال آن به نفسِ مورد تخصیص سرایت کند، عام نیز مجمل میشود.
مثال: عام: أکرم العلماء خاص مردد: لا تکرم أحد هذین العالمین نتیجه: نمیتوانیم بگوییم کدامیک واجبالاکرام است پس عموم نسبت به این دو نفر مجمل میشود.
۵. مواردی که اجمال سرایت نمیکند اگر اجمال مخصص به «مورد تخصیص» سرایت نکند، عام همچنان حجت است.
مثال: عام: أکرم العلماء خاص مردد: لا تکرم أحد هذین (و هر دو غیرعالماند) در اینجا اجمال مخصص به عام سرایت نمیکند چون موضوع عام (عالم) اصلاً شامل این دو نیست.
۶. قاعده نهایی اصولیان اصولیان یک قاعده دقیق دارند:
اگر اجمال مخصص مربوط به حدود خروج باشد → اجمال به عام سرایت میکند اگر اجمال مخصص مربوط به خارج از موضوع عام باشد → سرایت نمیکند
۷. مثالهای فقهی مهم الف) مثال سرایت اجمال عام: أکرم العلماء خاص مردد: لا تکرم أحد هذین العالمین نتیجه: نمیدانیم کدامیک خارج است پس عموم نسبت به هر دو مجمل میشود.
ب) مثال عدم سرایت عام: أحلّ الله البیع خاص مردد: لا تبع أحد هذین (و هر دو معامله غیر بیعاند) نتیجه: اجمال مخصص به عام سرایت نمیکند.
ج) مثال مشهور اصولی عام: أکرم العلماء خاص مردد: لا تکرم الفاسق اما نمیدانیم زید فاسق است یا عمرو نتیجه: هر دو مشکوکاند و عموم نسبت به هر دو مجمل میشود.
۱. تعریف دلیل مردد دلیل مردد یعنی دلیلی که:
- قطعاً برخی افراد را خارج میکند
- اما خروج دقیق آن مشخص نیست
مثال مشهور: عام: أکرم العلماء خاص مردد: لا تکرم أحد هذین (زید یا عمرو) اما نمیدانیم کدامیک فاسق است.
در اینجا «خروج» قطعی است، اما «مصداق خروج» مردد است.
۲. آیا دلیل مردد میتواند عام را تخصیص بزند اصولیان میگویند: بله، دلیل مردد اصلِ تخصیص را ثابت میکند، اما مصداق تخصیص را مشخص نمیکند.
یعنی: میدانیم یک نفر از عموم خارج است اما نمیدانیم کدامیک.
پس: تخصیص اجمالی ثابت است تخصیص تفصیلی ثابت نیست.
۳. اثر این تخصیص اجمالی چیست اثر مهم این است که:
- نمیتوانیم به عموم در مورد هر دو فرد تمسک کنیم
- اما نمیتوانیم هیچکدام را با قطعیت خارج بدانیم
پس هر دو فرد «مشکوک» میشوند.
این حالت را اصولیان «اجمال در مخصص» مینامند.
۴. آیا اجمال در مخصص موجب اجمال در عام میشود بله، اصولیان میگویند:
اگر مخصص مجمل باشد و اجمال آن به نفسِ مورد تخصیص سرایت کند، عام نیز مجمل میشود.
مثال: عام: أکرم العلماء خاص مردد: لا تکرم أحد هذین العالمین نتیجه: نمیتوانیم بگوییم کدامیک واجبالاکرام است پس عموم نسبت به این دو نفر مجمل میشود.
۵. مواردی که اجمال سرایت نمیکند اگر اجمال مخصص به «مورد تخصیص» سرایت نکند، عام همچنان حجت است.
مثال: عام: أکرم العلماء خاص مردد: لا تکرم أحد هذین (و هر دو غیرعالماند) در اینجا اجمال مخصص به عام سرایت نمیکند چون موضوع عام (عالم) اصلاً شامل این دو نیست.
۶. قاعده نهایی اصولیان اصولیان یک قاعده دقیق دارند:
اگر اجمال مخصص مربوط به حدود خروج باشد → اجمال به عام سرایت میکند اگر اجمال مخصص مربوط به خارج از موضوع عام باشد → سرایت نمیکند
۷. مثالهای فقهی مهم الف) مثال سرایت اجمال عام: أکرم العلماء خاص مردد: لا تکرم أحد هذین العالمین نتیجه: نمیدانیم کدامیک خارج است پس عموم نسبت به هر دو مجمل میشود.
ب) مثال عدم سرایت عام: أحلّ الله البیع خاص مردد: لا تبع أحد هذین (و هر دو معامله غیر بیعاند) نتیجه: اجمال مخصص به عام سرایت نمیکند.
ج) مثال مشهور اصولی عام: أکرم العلماء خاص مردد: لا تکرم الفاسق اما نمیدانیم زید فاسق است یا عمرو نتیجه: هر دو مشکوکاند و عموم نسبت به هر دو مجمل میشود.
