سامانه مشاوره رایگان قضایی جمهوری اسلامی ایران حجت الاسلام و المسلمین دکتر حشمدار
Related Articles
اصل تخییر در جایی مطرح میشود که مکلف با دو حکم الزامی مواجه باشد که جمع میان آنها ممکن نیست و هیچیک بر دیگری ترجیح ندارد. عقل در چنین وضعی حکم به تخییر میکند؛ یعنی مکلف مجاز است یکی از دو طرف را انتخاب کند و در ترک دیگری معذور است. اما اصولیان این مسئله را با دقت تحلیل کردهاند. برخی معتقدند که اصل تخییر تنها در فرض وجود دو دلیل معتبر و متعارض جریان دارد، زیرا در این حالت عقل راهی جز تخییر باقی نمیگذارد. در مقابل، اگر هیچیک از دو طرف دلیل معتبر نداشته باشند، اصل برائت مقدم است و تخییر جایگاهی ندارد. همچنین اگر یقین سابق به یکی از دو تکلیف وجود داشته باشد، استصحاب مقدم است و تخییر کنار میرود. ثمره این بحث در فقه آن است که در عبادات، اگر مکلف میان دو واجب متعارض قرار گیرد، بر اساس اصل تخییر میتواند یکی را انجام دهد؛ اما اگر دلیل معتبر وجود نداشته باشد، اصل برائت او را از هر دو تکلیف آزاد میکند. در معاملات نیز اگر دو الزام متعارض وجود داشته باشد، اصل تخییر راهحل عقلانی برای خروج از تعارض خواهد بود
اصل تخییر در جایی مطرح میشود که مکلف با دو حکم الزامی مواجه باشد که جمع میان آنها ممکن نیست و هیچیک بر دیگری ترجیح ندارد. عقل در چنین وضعی حکم به تخییر میکند؛ یعنی مکلف مجاز است یکی از دو طرف را انتخاب کند و در ترک دیگری معذور است. اما اصولیان این مسئله را با دقت تحلیل کردهاند. برخی معتقدند که اصل تخییر تنها در فرض وجود دو دلیل معتبر و متعارض جریان دارد، زیرا در این حالت عقل راهی جز تخییر باقی نمیگذارد. در مقابل، اگر هیچیک از دو طرف دلیل معتبر نداشته باشند، اصل برائت مقدم است و تخییر جایگاهی ندارد. همچنین اگر یقین سابق به یکی از دو تکلیف وجود داشته باشد، استصحاب مقدم است و تخییر کنار میرود. ثمره این بحث در فقه آن است که در عبادات، اگر مکلف میان دو واجب متعارض قرار گیرد، بر اساس اصل تخییر میتواند یکی را انجام دهد؛ اما اگر دلیل معتبر وجود نداشته باشد، اصل برائت او را از هر دو تکلیف آزاد میکند. در معاملات نیز اگر دو الزام متعارض وجود داشته باشد، اصل تخییر راهحل عقلانی برای خروج از تعارض خواهد بود
