سامانه مشاوره رایگان قضایی جمهوری اسلامی ایران حجت الاسلام و المسلمین دکتر حشمدار
Related Articles
این بحث آثار مهمی در فقه دارد، از جمله در:
- شک در اجزاء و شرایط
- شک در صحت عبادات
- شک در معاملات
- جریان اصول عملیه
- فهم ظهورات شرعی
۱) محل نزاع
نزاع در دو حوزه است:
۱) عبادات
مثل: صلاة، صوم، حج پرسش: آیا «صلاة» یعنی «نماز صحیح» یا «اعم از صحیح و فاسد»؟
۲) معاملات
مثل: بیع، نکاح، طلاق پرسش: آیا «بیع» یعنی «معامله صحیح» یا «اعم از صحیح و فاسد»؟
قول صحیحیها (قائلان به وضع برای صحیح)
این گروه میگویند:
الفاظ عبادات و معاملات برای «صحیح» وضع شدهاند.
ادلهٔ صحیحیها
۱) تبادر
وقتی میگوییم «صلاة»، عرف «نماز صحیح» را میفهمد، نه نماز باطل.
۲) صحت غرض
شارع عبادات را برای غرض خاصی جعل کرده (قربت، نهی از فحشا، آثار وضعی). پس لفظ باید بر چیزی وضع شده باشد که آن غرض را محقق کند.
۳) عدم امکان حمل فاسد بر حقیقت
نماز فاسد، «نماز» نیست؛ بیع فاسد، «بیع» نیست.
۴) استعمالات شارع
در قرآن و روایات، «صلاة» و «بیع» در موارد صحیح استعمال شدهاند.
قائلان مشهور این قول
- محقق نائینی
- محقق اصفهانی
- امام خمینی
- برخی از متأخرین
۳) قول اعمیها (قائلان به وضع برای اعم)
این گروه میگویند:
الفاظ عبادات و معاملات برای «اعم از صحیح و فاسد» وضع شدهاند.
ادلهٔ اعمیها
۱) امکان حمل فاسد بر لفظ
میگوییم: «نمازت باطل است» اگر «نماز» فقط صحیح بود، این جمله تناقض میشد.
۲) استعمالات عرفی
عرف لفظ را بر صحیح و فاسد هر دو اطلاق میکند.
۳) عدم تبادر صحیح
تبادر صحیح، ناشی از انصراف است، نه وضع.
۴) عدم امکان وضع برای صحیح
صحیح، امر مشکک و نسبی است؛ پس وضع برای آن ممکن نیست.
قائلان مشهور این قول
- آخوند خراسانی
- سید ابوالقاسم خویی
- بسیاری از اصولیان متقدم
این بحث آثار مهمی در فقه دارد، از جمله در:
- شک در اجزاء و شرایط
- شک در صحت عبادات
- شک در معاملات
- جریان اصول عملیه
- فهم ظهورات شرعی
۱) محل نزاع
نزاع در دو حوزه است:
۱) عبادات
مثل: صلاة، صوم، حج پرسش: آیا «صلاة» یعنی «نماز صحیح» یا «اعم از صحیح و فاسد»؟
۲) معاملات
مثل: بیع، نکاح، طلاق پرسش: آیا «بیع» یعنی «معامله صحیح» یا «اعم از صحیح و فاسد»؟
قول صحیحیها (قائلان به وضع برای صحیح)
این گروه میگویند:
الفاظ عبادات و معاملات برای «صحیح» وضع شدهاند.
ادلهٔ صحیحیها
۱) تبادر
وقتی میگوییم «صلاة»، عرف «نماز صحیح» را میفهمد، نه نماز باطل.
۲) صحت غرض
شارع عبادات را برای غرض خاصی جعل کرده (قربت، نهی از فحشا، آثار وضعی). پس لفظ باید بر چیزی وضع شده باشد که آن غرض را محقق کند.
۳) عدم امکان حمل فاسد بر حقیقت
نماز فاسد، «نماز» نیست؛ بیع فاسد، «بیع» نیست.
۴) استعمالات شارع
در قرآن و روایات، «صلاة» و «بیع» در موارد صحیح استعمال شدهاند.
قائلان مشهور این قول
- محقق نائینی
- محقق اصفهانی
- امام خمینی
- برخی از متأخرین
۳) قول اعمیها (قائلان به وضع برای اعم)
این گروه میگویند:
الفاظ عبادات و معاملات برای «اعم از صحیح و فاسد» وضع شدهاند.
ادلهٔ اعمیها
۱) امکان حمل فاسد بر لفظ
میگوییم: «نمازت باطل است» اگر «نماز» فقط صحیح بود، این جمله تناقض میشد.
۲) استعمالات عرفی
عرف لفظ را بر صحیح و فاسد هر دو اطلاق میکند.
۳) عدم تبادر صحیح
تبادر صحیح، ناشی از انصراف است، نه وضع.
۴) عدم امکان وضع برای صحیح
صحیح، امر مشکک و نسبی است؛ پس وضع برای آن ممکن نیست.
قائلان مشهور این قول
- آخوند خراسانی
- سید ابوالقاسم خویی
- بسیاری از اصولیان متقدم
