سامانه مشاوره رایگان قضایی جمهوری اسلامی ایران حجت الاسلام و المسلمین دکتر حشمدار
Related Articles
بحث درباره نقش ابتلاء در اطراف علم اجمالی است. شیخ انصاری میگوید خطاب شرعی، چه تفصیلی و چه اجمالی، وقتی صحیح است که مکلف نسبت به متعلق آن مبتلا باشد؛ در غیر اینصورت خطاب قبیح است. اما محقق اصفهانی، مرحوم خوئی و امام این شرط را قبول ندارند.
شیخ سه مسئله را بررسی میکند:
۱. شک در اینکه ابتلاء شرط حکم است یا نه. در این حالت شیخ معتقد است باید به اطلاق دلیل رجوع کرد؛ اما اشکال شده که با وجود احتمال دخالت ابتلاء در حجیت اطلاق، نمیتوان به اطلاق تمسک کرد.
۲. شک در مصداق ابتلاء. مانند دو ظرف که یکی نزد انسان است و دیگری معلوم نیست در دسترس باشد. اینجا نیز گفته میشود که نمیتوان به اطلاق اجتنب عن النجس تمسک کرد، چون بعد از تخصیص، اطلاق شامل جایی میشود که محل ابتلاء باشد و در شبهه مصداقیه مخصص نمیتوان به عام رجوع کرد.
۳. شک در مفهوم ابتلاء. مثال: قطره خون افتاده و نمیدانیم داخل ظرف است یا روی زمین که احتمال محل دسترسی در آینده دارد. شیخ تمسک به اطلاق را صحیح میداند، ولی پاسخ داده شده که اینجا نیز برائت جاری میشود؛ زیرا این مسئله از نوع شبهه مصداقیه است نه مفهومیه. همچنین ابتلاء اگر در موضوع شرط باشد، در موارد شک، نمیتوان به اطلاق رجوع کرد.
در پایان اشاره شده که حاج شیخ مؤسس حوزه و آیتالله نائینی نظر شیخ انصاری را تأیید کردهاند و معتقدند در این سه مورد باید به اطلاق رجوع کرد، هرچند بیان هر یک متفاوت است.
بحث درباره نقش ابتلاء در اطراف علم اجمالی است. شیخ انصاری میگوید خطاب شرعی، چه تفصیلی و چه اجمالی، وقتی صحیح است که مکلف نسبت به متعلق آن مبتلا باشد؛ در غیر اینصورت خطاب قبیح است. اما محقق اصفهانی، مرحوم خوئی و امام این شرط را قبول ندارند.
شیخ سه مسئله را بررسی میکند:
۱. شک در اینکه ابتلاء شرط حکم است یا نه. در این حالت شیخ معتقد است باید به اطلاق دلیل رجوع کرد؛ اما اشکال شده که با وجود احتمال دخالت ابتلاء در حجیت اطلاق، نمیتوان به اطلاق تمسک کرد.
۲. شک در مصداق ابتلاء. مانند دو ظرف که یکی نزد انسان است و دیگری معلوم نیست در دسترس باشد. اینجا نیز گفته میشود که نمیتوان به اطلاق اجتنب عن النجس تمسک کرد، چون بعد از تخصیص، اطلاق شامل جایی میشود که محل ابتلاء باشد و در شبهه مصداقیه مخصص نمیتوان به عام رجوع کرد.
۳. شک در مفهوم ابتلاء. مثال: قطره خون افتاده و نمیدانیم داخل ظرف است یا روی زمین که احتمال محل دسترسی در آینده دارد. شیخ تمسک به اطلاق را صحیح میداند، ولی پاسخ داده شده که اینجا نیز برائت جاری میشود؛ زیرا این مسئله از نوع شبهه مصداقیه است نه مفهومیه. همچنین ابتلاء اگر در موضوع شرط باشد، در موارد شک، نمیتوان به اطلاق رجوع کرد.
در پایان اشاره شده که حاج شیخ مؤسس حوزه و آیتالله نائینی نظر شیخ انصاری را تأیید کردهاند و معتقدند در این سه مورد باید به اطلاق رجوع کرد، هرچند بیان هر یک متفاوت است.
