سامانه مشاوره رایگان قضایی جمهوری اسلامی ایران حجت الاسلام و المسلمین دکتر حشمدار
Related Articles
۱. تعریف تعارض مطلقین تعارض مطلقین یعنی دو دلیل مطلق درباره یک موضوع، دو حکم متفاوت بدهند. مثال: مطلق اول: أکرم عالماً مطلق دوم: لا تکرم عالماً هر دو مطلقاند و هیچکدام قیدی ندارند. در مورد «عالم» تعارض رخ میدهد.
۲. آیا میان دو مطلق تعارض واقعی است بله، برخلاف عام و خاص یا مطلق و مقید که عرف میان آنها جمع میکند، در دو مطلق هیچ راه عرفی برای جمع وجود ندارد. چون هیچکدام ظهور قویتری ندارد و هیچکدام ناظر به دیگری نیست.
پس تعارض واقعی است.
۳. چرا عرف نمیتواند میان دو مطلق جمع کند چند دلیل دارد:
الف) هر دو ظهور مساوی دارند هیچکدام اقوی نیستند.
ب) هیچکدام ناظر به دیگری نیست نه یکی مقید است و نه دیگری خاص.
ج) هیچکدام ظرفیت تقیید دیگری را ندارد چون هر دو مطلقاند و هیچ قیدی در هیچکدام نیست.
۴. روش اصولیان در حل تعارض مطلقین اصولیان میگویند: در تعارض مطلقین، نوبت به قواعد باب تعارض میرسد. یعنی:
الف) اگر یکی اقوی باشد، همان مقدم میشود اقوائیت میتواند سندی، دلالی یا جهتی باشد.
ب) اگر هیچکدام اقوی نباشند، هر دو تساقط میکنند یعنی هیچکدام حجت نیستند.
ج) پس از تساقط، نوبت به اصول عملیه میرسد مثلاً برائت، احتیاط یا تخییر.
۵. مثال روشن مطلق اول: أکرم عالماً مطلق دوم: لا تکرم عالماً سه حالت داریم:
الف) اگر یکی صحیحالسند و دیگری ضعیف باشد → صحیح مقدم است ب) اگر یکی نص باشد و دیگری ظاهر → نص مقدم است ج) اگر هیچ ترجیحی نباشد → هر دو تساقط میکنند و نوبت به اصل عملی میرسد.
در این مثال، اصل عملی میگوید: وجوب ثابت نیست → برائت از وجوب حرمت هم ثابت نیست → برائت از حرمت نتیجه: تخییر عملی.
۶. تفاوت تعارض مطلقین با تعارض عامین من وجه در عامین من وجه، تعارض فقط در بخش مشترک است اما در مطلقین، تعارض در تمام مورد مشترک است و هیچ راه جمع عرفی وجود ندارد.
در عامین من وجه، هر دلیل در بخش غیر مشترک حجت است اما در مطلقین، اگر تعارض مستقر شود، هر دو در تمام مورد مشترک ساقط میشوند.
۷. نکته مهم اگر یکی از دو مطلق در واقع مقید باشد اما قید آن در دلیل دیگری آمده باشد، این دیگر تعارض مطلقین نیست، بلکه «تقیید» است. پس باید ابتدا بررسی کرد که آیا امکان تقیید وجود دارد یا نه. اگر نبود، تعارض مطلقین است
۱. تعریف تعارض مطلقین تعارض مطلقین یعنی دو دلیل مطلق درباره یک موضوع، دو حکم متفاوت بدهند. مثال: مطلق اول: أکرم عالماً مطلق دوم: لا تکرم عالماً هر دو مطلقاند و هیچکدام قیدی ندارند. در مورد «عالم» تعارض رخ میدهد.
۲. آیا میان دو مطلق تعارض واقعی است بله، برخلاف عام و خاص یا مطلق و مقید که عرف میان آنها جمع میکند، در دو مطلق هیچ راه عرفی برای جمع وجود ندارد. چون هیچکدام ظهور قویتری ندارد و هیچکدام ناظر به دیگری نیست.
پس تعارض واقعی است.
۳. چرا عرف نمیتواند میان دو مطلق جمع کند چند دلیل دارد:
الف) هر دو ظهور مساوی دارند هیچکدام اقوی نیستند.
ب) هیچکدام ناظر به دیگری نیست نه یکی مقید است و نه دیگری خاص.
ج) هیچکدام ظرفیت تقیید دیگری را ندارد چون هر دو مطلقاند و هیچ قیدی در هیچکدام نیست.
۴. روش اصولیان در حل تعارض مطلقین اصولیان میگویند: در تعارض مطلقین، نوبت به قواعد باب تعارض میرسد. یعنی:
الف) اگر یکی اقوی باشد، همان مقدم میشود اقوائیت میتواند سندی، دلالی یا جهتی باشد.
ب) اگر هیچکدام اقوی نباشند، هر دو تساقط میکنند یعنی هیچکدام حجت نیستند.
ج) پس از تساقط، نوبت به اصول عملیه میرسد مثلاً برائت، احتیاط یا تخییر.
۵. مثال روشن مطلق اول: أکرم عالماً مطلق دوم: لا تکرم عالماً سه حالت داریم:
الف) اگر یکی صحیحالسند و دیگری ضعیف باشد → صحیح مقدم است ب) اگر یکی نص باشد و دیگری ظاهر → نص مقدم است ج) اگر هیچ ترجیحی نباشد → هر دو تساقط میکنند و نوبت به اصل عملی میرسد.
در این مثال، اصل عملی میگوید: وجوب ثابت نیست → برائت از وجوب حرمت هم ثابت نیست → برائت از حرمت نتیجه: تخییر عملی.
۶. تفاوت تعارض مطلقین با تعارض عامین من وجه در عامین من وجه، تعارض فقط در بخش مشترک است اما در مطلقین، تعارض در تمام مورد مشترک است و هیچ راه جمع عرفی وجود ندارد.
در عامین من وجه، هر دلیل در بخش غیر مشترک حجت است اما در مطلقین، اگر تعارض مستقر شود، هر دو در تمام مورد مشترک ساقط میشوند.
۷. نکته مهم اگر یکی از دو مطلق در واقع مقید باشد اما قید آن در دلیل دیگری آمده باشد، این دیگر تعارض مطلقین نیست، بلکه «تقیید» است. پس باید ابتدا بررسی کرد که آیا امکان تقیید وجود دارد یا نه. اگر نبود، تعارض مطلقین است
