مالیات بر ارث از نظر قانون چیست؟ آخرین تغییرات و نحوه محاسبه مالیات بر ارث نحوه محاسبه مالیات بر ارث

علامه دکتر حشمدار
سامانه پژوهشی فقهی و حقوقی


سوال:

آخرین تغییرات و نحوه محاسبه مالیات بر ارث نحوه محاسبه مالیات بر ارث چیست؟

پاسخ:

اموال و دارایی‌های متوفی پس از فوت وی، مطابق قانون به وراث تعلق می‌گیرد اما قبل از پرداخت مالیات، سند به نام وراث صادر نمی‌شود. بنابراین امکان فروش یا انتقال ماترک برای وراث وجود ندارد. به مالیاتی که دولت بابت ارث از وراث اخذ می‌کند “مالیات بر ارث” گفته می‌شود.

نحوه محاسبه مالیات بر ارث

میزان مالیات بر ارث به تاریخ فوت متوفی، نسبت وراث با متوفی و همچنین نوع و ارزش اموال و دارایی‌های بجا مانده از متوفی بستگی دارد.

قوانین مالیاتی مربوط به ارث در سال 1395 تغییر کرد. بنابراین چنانچه تاریخ فوت متوفی مربوط به سال 1394 یا قبل از آن باشد، مالیات بر اساس قانون قدیم محاسبه می‌شود. همچنین اگر تاریخ فوت در سال 1395 یا بعد از آن باشد، مالیات مربوطه مطابق قانون جدید به وراث تعلق می‌گیرد.

به میزانی که نسبت وراث با متوفی نزدیکتر باشد مقدار مالیات اموال ورثه ای کمتر، و هرچه این نسبت دورتر باشد، میزان مالیات ورثه بیشتر خواهد شد.

در قانون جدید نرخ مالیات ورثه ای برای انواع مختلف دارایی‌ها از قبیل ملک مسکونی، مغازه، خودرو، حساب بانکی و … متفاوت است. اما در قانون قدیم نرخ مالیات برای تمام انواع دارایی‌ها یکسان است و مجموع ارزش اموال، تعیین کننده نرخ مزبور است. به طور کلی در قانون قدیم هرچه ارزش ماترک بیشتر باشد، نرخ مالیات نیز بیشتر خواهد شد.

تغییرات قانون جدید

نرخ مالیات اموال و دارایی های ورثه ای برای انواع مختلف اموال و دارایی‌ها به شرح زیر است:

نوع اموال و دارایی‌هاوراث طبقه اولوراث طبقه دوموراث طبقه سوم
سپرده‌های بانکی3%6%12%
سپرده مؤسسات مالی و اعتباری10%20%40%
ملک مسکونی7.5%15%30%
مغازه و املاک تجاری3%6%12%
اجناس موجود در مغازه10%20%40%
املاک اداری3%6%12%
خودرو2%4%8%
سهام بورسی0.75%1.5%3%
سهام غیر بورسی6%12%24%
باغ، ملک زراعی، اراضی بایر و …7.5%15%30%
اوراق مشارکت3%6%12%
حق امتیاز10%20%40%
صندوق امانات10%20%40%
سایر اموال و دارایی‌ها10%20%40%

جدول مالیات بر ارث

چند تذکر مهم:

  1. مالیات ورثه ای املاک مسکونی بر اساس ارزش معاملاتی آن محاسبه می‌شود. به طور خلاصه ارزش معاملاتی املاک، دفترچه‌ای است که سالانه از طرف سازمان امور مالیاتی کشور منتشر می‌شود. در دفترچه ارزش معاملاتی، قیمت املاک مناطق مختلف تهران و شهرستان‌ها تعیین شده است. قیمت‌های مندرج در دفترچه ارزش معاملاتی به مراتب از قیمت واقعی املاک کمتر است.
  2. مالیات ورثه املاک تجاری و اداری بر اساس ارزش روز (ارزش واقعی) محاسبه می‌گردد.
  3. مالیات ورثه باغ، املاک زراعی و اراضی بایر، مشابه املاک مسکونی بر اساس ارزش معاملاتی آن‌ها محاسبه می‌شود.
  4. نرخ مالیات ورثه سایر وسایل نقلیه موتوری زمینی، هوایی و دریایی نیز دقیقاً مشابه خودرو می‌باشد.

طبقات وراث

همانطور که ملاحظه نمودید، در جدول فوق نرخ مالیات برای سه دسته از وراث به طور جداگانه بیان شد. اما وراث طبقه اول، دوم و سوم چه کسانی هستند؟

وراث طبقه اول: پدر، مادر، زن، شوهر ، فرزندان ونوه

وراث طبقه دوم: اجداد، برادر، خواهر و اولاد آن‌ها

وراث طبقه سوم: عمو، عمه، دایی، خاله و اولاد آن‌ها

تذکر: تا زمانی که از هر طبقه حتی فقط یک نفر از وراث در قید حیات باشد، به طبقات بعدی به هیچ وجه ارث تعلق نمی‌گیرد.

قانون قدیم

همانطور که پیش از این هم گفتیم، در قانون قدیم نرخ مالیات برای انواع مختلف دارایی‌ها یکسان است. در قانون قدیم عامل تعیین کننده نرخ مالیات، میزان ارزش ماترک می‌باشد. در جدول زیر نرخ‌های مربوطه بیان شده است:

شرحطبقه اولطبقه دومطبقه سوم
تا 5 میلیون تومان5%15%35%
تا 20 میلیون تومان نسبت به مازاد 5 میلیون تومان15%25%45%
تا 50 میلیون تومان نسبت به مازاد 20 میلیون تومان25%35%55%
نسبت به مازاد 50 میلیون تومان35%45%65%

چند تذکر مهم در قانون قدیم مالیات بر ارث:

  1. از سهم الارث هر یک از وراث طبقه اول، مبلغ 3 میلیون تومان از پرداخت مالیات معاف است. چنانچه سن وراث طبقه اول کمتر از 20 سال باشد یا محجور یا معلول از کار افتاده باشند، این مبلغ 5 میلیون تومان خواهد شد.
  2. 2-    80% ارزش سپرده‌های بانکی متوفی، مؤسسات مالی و اعتباری و اوراق مشارکت از پرداخت مالیات معاف است.
  3. 3-    50% ارزش سهام بورسی متوفی از مالیات معاف است.
  4. 4-    40% سهام غیر بورسی متوفی از مالیات معاف است.
  5. 5-    40% ارزش خالص دارایی متوفی در واحدهای تولیدی، صنعتی، معدنی و کشاورزی معاف از مالیات می‌باشد.
  6. موارد فوق صرفاً در خصوص مشمولین قانون قدیم صادق بوده و در قانون جدید حذف شده است. توجه داشته باشید که معافیت‌های مالیاتی در قانون جدید، برای مشمولین قانون قدیم هم صادق است که در ادامه به آن می‌پردازیم.

معافیت‌ها

موارد زیر به طور کلی (هم برای مشمولین قانون قدیم و هم برای مشمولین قانون جدید) از پرداخت مالیات معاف است:

  • وجوه بازنشستگی و وظیفه و پس انداز خدمت و مزایای پایان خدمت
  • مطالبات مربوط به خسارت اخراج، بازخرید خدمت و مرخصی استحقاقی استفاده نشده و بیمه‌های اجتماعی
  • وجوه پرداختی توسط مؤسسات بیمه یا کارفرما
  • انواع بیمه‌های عمر و زندگی
  • خسارت فوت و دیه
  • اموالی که برای مؤسسات دولتی وقف گردد
  • اثاث البیت محل سکونت متوفی
  • هزینه‌های کفن و دفن
  • بدهی‌های متوفی

تذکر: وراث طبقه اول و دوم شهدای انقلاب اسلامی به طور کلی از پرداخت مالیات ورثه معاف هستند.

فقیه محقق، حجت‌الاسلام دکتر حشمدار (دام ظلّه)

سامانه پژوهشی فقهی و حقوقی

به آگاهی می‌رسد که شهروندان ایرانی داخل و خارج از کشور ـ اعم از عموم مردم، اندیشمندان، قضات، و وکلای گرامی ـ می‌توانند پرسش‌های فقهی و حقوقی خود را هر روز ساعت ۷ تا ۸ صبح به‌صورت مستقیم و رایگان با حضرت استاد در میان گذارند.

شماره تماس مستقیم: ۰۹۱۲۱۹۰۰۵۰۰

حضرت استاد، به لطف الهی، آماده پاسخ‌گویی به پرسش‌های شما به چهار زبان فارسی، عربی، انگلیسی و فرانسوی می‌باشند.

علامه دکتر حشمدار
سامانه پژوهشی فقهی و حقوقی


سوال:

آخرین تغییرات و نحوه محاسبه مالیات بر ارث نحوه محاسبه مالیات بر ارث چیست؟

پاسخ:

اموال و دارایی‌های متوفی پس از فوت وی، مطابق قانون به وراث تعلق می‌گیرد اما قبل از پرداخت مالیات، سند به نام وراث صادر نمی‌شود. بنابراین امکان فروش یا انتقال ماترک برای وراث وجود ندارد. به مالیاتی که دولت بابت ارث از وراث اخذ می‌کند “مالیات بر ارث” گفته می‌شود.

نحوه محاسبه مالیات بر ارث

میزان مالیات بر ارث به تاریخ فوت متوفی، نسبت وراث با متوفی و همچنین نوع و ارزش اموال و دارایی‌های بجا مانده از متوفی بستگی دارد.

قوانین مالیاتی مربوط به ارث در سال 1395 تغییر کرد. بنابراین چنانچه تاریخ فوت متوفی مربوط به سال 1394 یا قبل از آن باشد، مالیات بر اساس قانون قدیم محاسبه می‌شود. همچنین اگر تاریخ فوت در سال 1395 یا بعد از آن باشد، مالیات مربوطه مطابق قانون جدید به وراث تعلق می‌گیرد.

به میزانی که نسبت وراث با متوفی نزدیکتر باشد مقدار مالیات اموال ورثه ای کمتر، و هرچه این نسبت دورتر باشد، میزان مالیات ورثه بیشتر خواهد شد.

در قانون جدید نرخ مالیات ورثه ای برای انواع مختلف دارایی‌ها از قبیل ملک مسکونی، مغازه، خودرو، حساب بانکی و … متفاوت است. اما در قانون قدیم نرخ مالیات برای تمام انواع دارایی‌ها یکسان است و مجموع ارزش اموال، تعیین کننده نرخ مزبور است. به طور کلی در قانون قدیم هرچه ارزش ماترک بیشتر باشد، نرخ مالیات نیز بیشتر خواهد شد.

تغییرات قانون جدید

نرخ مالیات اموال و دارایی های ورثه ای برای انواع مختلف اموال و دارایی‌ها به شرح زیر است:

نوع اموال و دارایی‌هاوراث طبقه اولوراث طبقه دوموراث طبقه سوم
سپرده‌های بانکی3%6%12%
سپرده مؤسسات مالی و اعتباری10%20%40%
ملک مسکونی7.5%15%30%
مغازه و املاک تجاری3%6%12%
اجناس موجود در مغازه10%20%40%
املاک اداری3%6%12%
خودرو2%4%8%
سهام بورسی0.75%1.5%3%
سهام غیر بورسی6%12%24%
باغ، ملک زراعی، اراضی بایر و …7.5%15%30%
اوراق مشارکت3%6%12%
حق امتیاز10%20%40%
صندوق امانات10%20%40%
سایر اموال و دارایی‌ها10%20%40%

جدول مالیات بر ارث

چند تذکر مهم:

  1. مالیات ورثه ای املاک مسکونی بر اساس ارزش معاملاتی آن محاسبه می‌شود. به طور خلاصه ارزش معاملاتی املاک، دفترچه‌ای است که سالانه از طرف سازمان امور مالیاتی کشور منتشر می‌شود. در دفترچه ارزش معاملاتی، قیمت املاک مناطق مختلف تهران و شهرستان‌ها تعیین شده است. قیمت‌های مندرج در دفترچه ارزش معاملاتی به مراتب از قیمت واقعی املاک کمتر است.
  2. مالیات ورثه املاک تجاری و اداری بر اساس ارزش روز (ارزش واقعی) محاسبه می‌گردد.
  3. مالیات ورثه باغ، املاک زراعی و اراضی بایر، مشابه املاک مسکونی بر اساس ارزش معاملاتی آن‌ها محاسبه می‌شود.
  4. نرخ مالیات ورثه سایر وسایل نقلیه موتوری زمینی، هوایی و دریایی نیز دقیقاً مشابه خودرو می‌باشد.

طبقات وراث

همانطور که ملاحظه نمودید، در جدول فوق نرخ مالیات برای سه دسته از وراث به طور جداگانه بیان شد. اما وراث طبقه اول، دوم و سوم چه کسانی هستند؟

وراث طبقه اول: پدر، مادر، زن، شوهر ، فرزندان ونوه

وراث طبقه دوم: اجداد، برادر، خواهر و اولاد آن‌ها

وراث طبقه سوم: عمو، عمه، دایی، خاله و اولاد آن‌ها

تذکر: تا زمانی که از هر طبقه حتی فقط یک نفر از وراث در قید حیات باشد، به طبقات بعدی به هیچ وجه ارث تعلق نمی‌گیرد.

قانون قدیم

همانطور که پیش از این هم گفتیم، در قانون قدیم نرخ مالیات برای انواع مختلف دارایی‌ها یکسان است. در قانون قدیم عامل تعیین کننده نرخ مالیات، میزان ارزش ماترک می‌باشد. در جدول زیر نرخ‌های مربوطه بیان شده است:

شرحطبقه اولطبقه دومطبقه سوم
تا 5 میلیون تومان5%15%35%
تا 20 میلیون تومان نسبت به مازاد 5 میلیون تومان15%25%45%
تا 50 میلیون تومان نسبت به مازاد 20 میلیون تومان25%35%55%
نسبت به مازاد 50 میلیون تومان35%45%65%

چند تذکر مهم در قانون قدیم مالیات بر ارث:

  1. از سهم الارث هر یک از وراث طبقه اول، مبلغ 3 میلیون تومان از پرداخت مالیات معاف است. چنانچه سن وراث طبقه اول کمتر از 20 سال باشد یا محجور یا معلول از کار افتاده باشند، این مبلغ 5 میلیون تومان خواهد شد.
  2. 2-    80% ارزش سپرده‌های بانکی متوفی، مؤسسات مالی و اعتباری و اوراق مشارکت از پرداخت مالیات معاف است.
  3. 3-    50% ارزش سهام بورسی متوفی از مالیات معاف است.
  4. 4-    40% سهام غیر بورسی متوفی از مالیات معاف است.
  5. 5-    40% ارزش خالص دارایی متوفی در واحدهای تولیدی، صنعتی، معدنی و کشاورزی معاف از مالیات می‌باشد.
  6. موارد فوق صرفاً در خصوص مشمولین قانون قدیم صادق بوده و در قانون جدید حذف شده است. توجه داشته باشید که معافیت‌های مالیاتی در قانون جدید، برای مشمولین قانون قدیم هم صادق است که در ادامه به آن می‌پردازیم.

معافیت‌ها

موارد زیر به طور کلی (هم برای مشمولین قانون قدیم و هم برای مشمولین قانون جدید) از پرداخت مالیات معاف است:

  • وجوه بازنشستگی و وظیفه و پس انداز خدمت و مزایای پایان خدمت
  • مطالبات مربوط به خسارت اخراج، بازخرید خدمت و مرخصی استحقاقی استفاده نشده و بیمه‌های اجتماعی
  • وجوه پرداختی توسط مؤسسات بیمه یا کارفرما
  • انواع بیمه‌های عمر و زندگی
  • خسارت فوت و دیه
  • اموالی که برای مؤسسات دولتی وقف گردد
  • اثاث البیت محل سکونت متوفی
  • هزینه‌های کفن و دفن
  • بدهی‌های متوفی

تذکر: وراث طبقه اول و دوم شهدای انقلاب اسلامی به طور کلی از پرداخت مالیات ورثه معاف هستند.

فقیه محقق، حجت‌الاسلام دکتر حشمدار (دام ظلّه)

سامانه پژوهشی فقهی و حقوقی

به آگاهی می‌رسد که شهروندان ایرانی داخل و خارج از کشور ـ اعم از عموم مردم، اندیشمندان، قضات، و وکلای گرامی ـ می‌توانند پرسش‌های فقهی و حقوقی خود را هر روز ساعت ۷ تا ۸ صبح به‌صورت مستقیم و رایگان با حضرت استاد در میان گذارند.

شماره تماس مستقیم: ۰۹۱۲۱۹۰۰۵۰۰

حضرت استاد، به لطف الهی، آماده پاسخ‌گویی به پرسش‌های شما به چهار زبان فارسی، عربی، انگلیسی و فرانسوی می‌باشند.

فقیه محقق، حجت‌الاسلام دکتر حشمدار (دام ظلّه)

سامانه پژوهشی فقهی و حقوقی

به آگاهی می‌رسد که شهروندان ایرانی داخل و خارج از کشور ـ اعم از عموم مردم، اندیشمندان، قضات، و وکلای گرامی ـ می‌توانند پرسش‌های فقهی و حقوقی خود را هر روز ساعت ۷ تا ۸ صبح به‌صورت مستقیم و رایگان با حضرت استاد در میان گذارند.

شماره تماس مستقیم: ۰۹۱۲۱۹۰۰۵۰۰

حضرت استاد، به لطف الهی، آماده پاسخ‌گویی به پرسش‌های شما به چهار زبان فارسی، عربی، انگلیسی و فرانسوی می‌باشند.

با کلیک روی عکس، سوال خود را یطور خودکار درواتساپ طرح نمایید وپاسخ رایگان دریافت نمایید

Check Also

تفاوت سرقت تعزیری و سرقت حدی چیست؟

سرقت جرمی است که از دیرباز رخ می داده است از این رو همیشه مورد توجه …