سامانه مشاوره رایگان قضایی و حقوقی حجت الاسلام و المسلمین دکتر حشمدار
Related Articles
دفاع مشروع در هیأت عمومی دیوان عالی کشور
اشاره: جلسه هیات عمومی دیوان عالی کشور موضوع پرونده اصراری کیفری ردیف 86/33 به ریاست آیتالله مفید، رئیس دیوان عالی کشور و با حضور آیت الله درینجفآبادی، دادستان کل کشور، و قضات شعب کیفری دیوان عالی کشور در اردیبهشت ماه جاری برگزار شد.
خلاصه جریان پرونده
در مورخه 8/7/1382 ساعت 24 طی تماس تلفنی به مرکز پیام نیروی انتظامی اعلام میگردد که در روستای 1000 استان… یک مورد نزاع رخ داده که منجر به قتل شده است. ستوانیکم پاسدار… فرمانده پاسگاه… در محل نزاع حاضر و بررسی لازم را به عمل آورده و مشخص میگردد تعداد 4 نفر نوجوان به نامهای آقایان: 1- <الف> 16 ساله 2- <ب> 16 ساله 3- <ج> 19 ساله و 4- <د> 16 ساله بعد از ظهر ردیفهای 1-3-4 اقدام به خریداری یک قوطی پلمب شده مشروب الکلی کرده و در یکی از باغهای محوطه روستا شرب خمر نمودهاند که در تحقیقات پاسگاه به این موضوع اعتراف نمودهاند. سپس از باغ بیرون رفتهاند و در راه <الف> با <د> گلاویز شده که در مرحله اول <ج> آنان را از یکدیگر جدا میکند اما مجدداً پس از طی مسافتی، <د> مجروح میگردد که با انتقال به بیمارستان در بیمارستان فوت میکند.
<الف> در تحقیقات اظهار داشته است که <د> (مقتول) پس از شرب خمر قصد عمل منافی عفت با وی (الف) را داشته و او مخالفت کرده است. با اصرار مقتول و مخالفت <الف>، طرفین درگیر شده و به نزاع میپردازند. <ج> که چندگامی جلوتر حرکت میکرده و تحت اجبار <د> (که به وی گفته محل را ترک کن، به تو مربوط نیست، اگر محل را ترک نکنی تو را میزنم) محل را ترک میکرده، با صدای خرخر <د> و صدای <الف> به عقب باز میگردد در حالی که مشاهده میکند <الف> خونین است و به صورت <د> ضربه چاقو وارد آمده است. <الف> ابتدا اظهار میدارد که چاقو در دست <د> بوده، من سعی کردم بگریزم ولی او پایم را گرفت و به روی من افتاد و نفهمیدم چطور شد که او را خونین دیدم. ولی در مرحلهای دیگر از تحقیقات اظهار میدارد که <د> چاقو و زنجیر داشت و سعی کرد با من گلاویز شود و من به او گفتم نمیشود که تو هم زنجیر داشته باشی و هم چاقو. <د> چاقو را به من داد و من برای دفاع از خودم با چاقو به گردن وی ضربه وارد آوردم که ناگهان صورت و پیراهن او را غرق خون دیدم و او (مقتول) به زمین افتاد.
پزشکی قانونی در گزارش معاینه جسد علت فوت <د> 16 ساله را بریدگی عروق حیاتی در گردن در اثر اصابت جسم نوکتیز و برنده تشخیص داده است.
قرار بازداشت موقت متهم به قتل عمدی – <الف> – در مورخه 9/7/82 صادر و مورد موافقت سرپرست حوزه قضایی 2… قرار میگیرد و اولیای دم تقاضای قصاص نفس متهم را مینمایند. و شعبه 42 دادگاه عمومی جزایی… با توجه به مستندات پرونده از جمله اقرار متهم، شهادت شهود، گواهی پزشکی قانونی و گزارش اولیه پاسگاه نیروی انتظامی با توجه به دفاعیات بلاوجه متهم و وکیل تسخیری نامبرده مبنی بر دفاع مشروع در مقابل خطر قریبالوقوع (انجام عمل منافی عفت) که با عنایت به اظهارات شاهد حادثه (ج) و نحوه اظهارات متهم خطر قریبالوقوع نبوده و امکان فرار میسر بوده و با توجه به اینکه متوفی از اول این مساله را مطرح کرده متهم میتوانسته با درخواست (ب) مبنی بر ترک محل و رفتن به روستا از محل بگریزد، اقرار و اعتراف صریح متهم به وارد نمودن ضربه کارد به مقتول در جلسه اول رسیدگی و سایر قرائن و اظهارات موجود در پرونده، بزهکاریاش را محرز و مسلم دانسته به استناد ماده 205 و بند ب ماده 206 – 227 – 229 – 230 بند یک ماده 231 – 232 – 233 – 257 و 261 و 265 قانون مجازات اسلامی <الف> را به قصاص نفس، حسب تقاضای اولیاء دم – مقتول <د> – و پس از تحصیل اذن از ولی امر، محکوم کرده است.
<ج> به عنوان معاون در قتل محکوم شده است. همچنین متهمان به حد جرم شرب خمر نیز محکوم شدهاند.
شعبه 28 دیوان عالی کشور مستقر در… در پرونده کلاسه… بعد از تهیه گزارش طی دادنامه شماره… مورخ… چنین رای داده است که قانونگذار در ماده 206 قانون مجازات اسلامی قتل عمدی را در موارد سهگانه تعریف نموده که دادگاه محترم بدوی برای اثبات نظر خود به بند <ب> (مواردی که قاتل عمداً کاری را انجام دهد که نوعاً کشنده باشد هرچند قصد کشتن شخص را نداشته باشد) اشاره نموده است در حالی که دلایل و اوضاع و احوال منعکس در پرونده خلاف این نظر را میرساند. زیرا <الف> متهم پرونده از ابتدای تشکیل پرونده در حضور مامورین انتظامی و نیز در نزد قاضی محترم رسیدگی کننده اعلام نموده که مقتول نسبت به وی نظر سوء داشته و از وی درخواست عمل نامشروع کرده و چون بنابه اظهارات <ج> (شاهد) تنها شاهد واقعه تا حدی اظهارات <الف> را مورد تایید قرار
داده و با توجه به ماهیت امر و سن متهم و اعمالی که بعد از دیدن خون از خود ابراز داشته و دفاعیات وکلای مدافع وی بر فرض صحت این اقدام متهم در دایره قتل عمدی قرار نداشته و با نقض رای تجدیدنظر خواسته پرونده جهت رسیدگیهای قانونی و به استناد بند 4 ماده 265 قانون آیین دادرسی کیفری به شعبه دیگر دادگاه عمومی… ارجاع میگردد.
شعبه 42 دادگاه عمومی… (دادگاه همعرض) در پرونده کلاسه… طی دادنامه شماره… مورخ… با توجه به گزارش پزشکی قانونی و محتویات پرونده اظهارات متهم و اظهارات شاهد و اظهارات <ب> و عادی بودن حالت متهم و مقتول در زمان ملاقات آنان و اقدامات و رفتار متهم پس از ایراد جرح (گریه و متاثر شدن از واقعه و سعی در کمک به مصدوم) که دلالت بر رفتار عقلانی و منطقی و ارادی وی داشته، دفاعیات وکیل متهم مبنی بر مسلوب الاراده بودن متهم را وارد ندانسته بزه ارتکابی را قتل عمدی و منطبق با بند <ب> ماده 206 قانون مجازات اسلامی تشخیص داده لیکن با توجه به استناد وکیل متهم به دفاع مشروع و اظهارات متهم در تمام مراحل تحقیق و رسیدگی و نظر به اوضاع و احوال حاکم بر قضیه به ویژه شرایط زمانی و مکانی که مرتکب تحت آن شرایط اقدام نموده و همچنین احراز و اثبات این امر که مهاجم صریحاً نیت خود را قبل از درگیری به کرات اظهار نموده و با رفتار تهدیدآمیز و مواضع مقتدرانه سعی در خلوت کردن محل داشته به طوری که به دفعات <ج> (شاهد) را تهدید نموده که محل را ترک کند و نهایتاً مشارالیه را ناگزیر به ترک محل کرده و از طرفی اصرار بر اقامت شبانه در باغ با <الف> (متهم) داشته و مقاومت متهم به منظور ترک محل و انصراف مقتول از نیت وی موثر واقع نشده و صورتجلسه معاینه جسد و اظهارات پدر متوفی در محضر دادگاه نیز دلالت بر ضعف بنیه جسمانی متهم در قبال متوفی داشته و به اعتقاد دادگاه قریبالوقوع بودن خطر و ارتکاب عمل نامشروع به عنف و در عین حال عدم دسترسی به قوای عمومی و موثر واقع نشدن نصایح و دخالتهای <ج> (شاهد) و در عین حال عدم تناسب جسمانی مهاجم و متهم، استفاده از چاقو از ناحیه متهم تنها وسیله موثر جهت دفاع و انصراف مهاجم بوده و از آنجا که رفع خطر بدون ارتکاب جرم میسر نبوده علیهذا دفاعیات وکیل متهم مبنی بر حق دفاع مشروع را موجه دانسته عمل ارتکابی را منطبق با مقررات مربوط به دفاع مشروع تشخیص داده مستنداً به ماده 61 (62) قانون مجازات اسلامی، متهم (الف) را معاف از مجازات (قصاص) کیفری دانسته رای بر برائت نامبرده صادر و اعلام مینماید.
شعبه 28 دیوان عالی کشور در پرونده کلاسه… طی دادنامه شماره… مورخ… چنین رای داده است که تجدید نظرخواهی اولیای دم مقتول و نیز وکیل مدافع ایشان به رای صادره از شعبه 42 دادگاه عمومی… نتیجتاً وارد است زیرا با ملاحظه اوراق پرونده و دفاعیات متهم پرونده و اظهارات شاهد عینی قضیه و توجه به رای صادره قبلی از طرف این شعبه، موضوع انطباقی با دفاع مشروع ندارد. و با توجه به ماده استنادی مورد اشاره دادگاه که به موارد احراز دفاع مشروع استناد کرده ارتکابی بیش از حد لازم بوده و متناسب با خطر نبوده است. با نقض حکم صادره پرونده جهت رسیدگی و اقدام قانونی و صدور رای به شعبه دیگر دادگاه همعرض ارجاع میگردد.
شعبه 135 دادگاه عمومی… (دادگاه همعرض) در پرونده کلاسه… طی دادنامه شماره… مورخ… چنین رای داده است که… به هیچ وجه خطر قریبالوقوع در کار نبوده بلکه در حد مطرح کردن و صحبت بوده است و متهم (الف) میتوانست با تقاضای شاهد در صحنه محل را ترک کرده و به طرف روستا بگریزد و موضوع از مصادیق دفاع مشروع نمیباشد و قصاص قبل از جنایت معقول نمیباشد و علیهذا با توجه به اقرار صریح متهم و اظهارات شاهد صحنه و گواهی پزشکی قانونی و مجموع قرائن موجود جرمش در حد قتل عمد محرز و مسلم است و لذا دادگاه به استناد مواد 205 و بند <ب> ماده 206 و 227 و 229 و 230 و بند یک ماده 231 و 232 و 233 و 257 و 261 و 265 قانون مجازات اسلامی با توجه به تقاضای اولیای دم، متهم را پس از اذن ولیامر به قصاص نفس محکوم مینماید.
شعبه 28 دیوان عالی کشور در پرونده کلاسه… طی دادنامه شماره… مورخ…. (در مقام رسیدگی به تجدید نظرخواهی) چنین رای داده است که همانطوری که قبلاً اشاره شده و استدلال گردیده اقدام متهم در دایره قتل عمدی قرار نداشته و ممکن است که بتوان به ماده دیگری استناد کرد. بنابه مراتب رای صادره نقض و برای رسیدگی به شعبه دیگر دادگاه عمومی همعرض ارجاع میگردد.
شعبه 136 دادگاه عمومی… (دادگاه همعرض) در پرونده کلاسه… طی دادنامه شماره… چنین رای داده است که… وکیل متهم عمده دفاع خویش را مبتنی بر دفاع مشروع نهاده است که به نظر دادگاه نمیتواند موثر در مقام باشد. زیرا به فرض اینکه مقتول متهم را تحت فشار قرار داده است باز نمیتواند مصداق دفاع مشروع باشد زیرا بنابه اظهارات متهم و شاهد پس
از صرف مشروب چند ساعت آنها با همدیگر همراه بودهاند و بنابه گفته شاهد قضیه قبل از رسیدن آنان سر دوراهی روستا، موضوع مطرح بوده است. و متهم میتوانسته از همان سر دوراهی به روستا برود. و حال آنکه متهم اظهار داشته چون گفته از این طرف برویم من هم رفتم. ضمن اینکه دفاع مشروع باید متناسب با حمله باشد و حال آنکه برای خلاصی از دست مقتول راههایی وجود داشته است مثل فرار از دست مهاجم و کمکگیری از فرد ثالث (شاهد) و داد و فریاد و طلب کمک از دیگران که معمولاً کشاورزان داخل باغهای خود مشغول به کار بودهاند.
دفاع دیگر وکیل متهم مبنی بر مستی وی حین وقوع جرم نیز نمیتواند رافع مسئولیت کیفری متهم باشد. زیرا اوضاع و احوال حاکم بر قضیه حکایت از آن داشته که متهم متوجه اعمال خویش بوده است. چون اگر متوجه اعمال خود نبود، ممکن بود تمکین کند. و خود این که عمل را نپذیرفته است حکایت از آن داشته که متهم دارای قوه دراکه بوده است. و نحوه مشاجره متهم با مقتول و اظهار ندامت و ناراحتی از حادثه واقع شده پس از وقوع قتل و اقدامات بعدی وی حاکی از آن بوده است که متهم مسلوب الاراده نبوده. علی هذا با توجه به توضیحات فوق و اظهارات متهم در دادگاه و دفاعیات بلاوجه وی، علم متعارف برای دادگاه بر ارتکاب بزه انتسابی به متهم حاصل است. و دادگاه ارتکاب بزه انتسابی به متهم را محرز و مسلم دانسته. و با توجه به تقاضای قصاص از سوی اولیاء دم که منجزاً و بارها و بارها تقاضای قصاص متهم را نمودهاند و با استناد به مواد 205 – 206 – 207 – 219 – 227 – 228 – 229 – 230 و 231 قانون مجازات اسلامی، متهم را به قصاص نفس از طریق یکبار اعدام با طنابدار محکوم مینماید.
فقیه محقق، حجتالاسلام دکتر حشمدار (دام ظلّه)
سامانه پژوهشی فقهی و حقوقی
به آگاهی میرسد که شهروندان ایرانی داخل و خارج از کشور ـ اعم از عموم مردم، اندیشمندان، قضات، و وکلای گرامی ـ میتوانند پرسشهای فقهی و حقوقی خود را هر روز ساعت ۷ تا ۸ صبح بهصورت مستقیم و رایگان با حضرت استاد در میان گذارند.
شماره تماس مستقیم: ۰۹۱۲۱۹۰۰۵۰۰
حضرت استاد، به لطف الهی، آماده پاسخگویی به پرسشهای شما به چهار زبان فارسی، عربی، انگلیسی و فرانسوی میباشند.
دفاع مشروع در هیأت عمومی دیوان عالی کشور
اشاره: جلسه هیات عمومی دیوان عالی کشور موضوع پرونده اصراری کیفری ردیف 86/33 به ریاست آیتالله مفید، رئیس دیوان عالی کشور و با حضور آیت الله درینجفآبادی، دادستان کل کشور، و قضات شعب کیفری دیوان عالی کشور در اردیبهشت ماه جاری برگزار شد.
خلاصه جریان پرونده
در مورخه 8/7/1382 ساعت 24 طی تماس تلفنی به مرکز پیام نیروی انتظامی اعلام میگردد که در روستای 1000 استان… یک مورد نزاع رخ داده که منجر به قتل شده است. ستوانیکم پاسدار… فرمانده پاسگاه… در محل نزاع حاضر و بررسی لازم را به عمل آورده و مشخص میگردد تعداد 4 نفر نوجوان به نامهای آقایان: 1- <الف> 16 ساله 2- <ب> 16 ساله 3- <ج> 19 ساله و 4- <د> 16 ساله بعد از ظهر ردیفهای 1-3-4 اقدام به خریداری یک قوطی پلمب شده مشروب الکلی کرده و در یکی از باغهای محوطه روستا شرب خمر نمودهاند که در تحقیقات پاسگاه به این موضوع اعتراف نمودهاند. سپس از باغ بیرون رفتهاند و در راه <الف> با <د> گلاویز شده که در مرحله اول <ج> آنان را از یکدیگر جدا میکند اما مجدداً پس از طی مسافتی، <د> مجروح میگردد که با انتقال به بیمارستان در بیمارستان فوت میکند.
<الف> در تحقیقات اظهار داشته است که <د> (مقتول) پس از شرب خمر قصد عمل منافی عفت با وی (الف) را داشته و او مخالفت کرده است. با اصرار مقتول و مخالفت <الف>، طرفین درگیر شده و به نزاع میپردازند. <ج> که چندگامی جلوتر حرکت میکرده و تحت اجبار <د> (که به وی گفته محل را ترک کن، به تو مربوط نیست، اگر محل را ترک نکنی تو را میزنم) محل را ترک میکرده، با صدای خرخر <د> و صدای <الف> به عقب باز میگردد در حالی که مشاهده میکند <الف> خونین است و به صورت <د> ضربه چاقو وارد آمده است. <الف> ابتدا اظهار میدارد که چاقو در دست <د> بوده، من سعی کردم بگریزم ولی او پایم را گرفت و به روی من افتاد و نفهمیدم چطور شد که او را خونین دیدم. ولی در مرحلهای دیگر از تحقیقات اظهار میدارد که <د> چاقو و زنجیر داشت و سعی کرد با من گلاویز شود و من به او گفتم نمیشود که تو هم زنجیر داشته باشی و هم چاقو. <د> چاقو را به من داد و من برای دفاع از خودم با چاقو به گردن وی ضربه وارد آوردم که ناگهان صورت و پیراهن او را غرق خون دیدم و او (مقتول) به زمین افتاد.
پزشکی قانونی در گزارش معاینه جسد علت فوت <د> 16 ساله را بریدگی عروق حیاتی در گردن در اثر اصابت جسم نوکتیز و برنده تشخیص داده است.
قرار بازداشت موقت متهم به قتل عمدی – <الف> – در مورخه 9/7/82 صادر و مورد موافقت سرپرست حوزه قضایی 2… قرار میگیرد و اولیای دم تقاضای قصاص نفس متهم را مینمایند. و شعبه 42 دادگاه عمومی جزایی… با توجه به مستندات پرونده از جمله اقرار متهم، شهادت شهود، گواهی پزشکی قانونی و گزارش اولیه پاسگاه نیروی انتظامی با توجه به دفاعیات بلاوجه متهم و وکیل تسخیری نامبرده مبنی بر دفاع مشروع در مقابل خطر قریبالوقوع (انجام عمل منافی عفت) که با عنایت به اظهارات شاهد حادثه (ج) و نحوه اظهارات متهم خطر قریبالوقوع نبوده و امکان فرار میسر بوده و با توجه به اینکه متوفی از اول این مساله را مطرح کرده متهم میتوانسته با درخواست (ب) مبنی بر ترک محل و رفتن به روستا از محل بگریزد، اقرار و اعتراف صریح متهم به وارد نمودن ضربه کارد به مقتول در جلسه اول رسیدگی و سایر قرائن و اظهارات موجود در پرونده، بزهکاریاش را محرز و مسلم دانسته به استناد ماده 205 و بند ب ماده 206 – 227 – 229 – 230 بند یک ماده 231 – 232 – 233 – 257 و 261 و 265 قانون مجازات اسلامی <الف> را به قصاص نفس، حسب تقاضای اولیاء دم – مقتول <د> – و پس از تحصیل اذن از ولی امر، محکوم کرده است.
<ج> به عنوان معاون در قتل محکوم شده است. همچنین متهمان به حد جرم شرب خمر نیز محکوم شدهاند.
شعبه 28 دیوان عالی کشور مستقر در… در پرونده کلاسه… بعد از تهیه گزارش طی دادنامه شماره… مورخ… چنین رای داده است که قانونگذار در ماده 206 قانون مجازات اسلامی قتل عمدی را در موارد سهگانه تعریف نموده که دادگاه محترم بدوی برای اثبات نظر خود به بند <ب> (مواردی که قاتل عمداً کاری را انجام دهد که نوعاً کشنده باشد هرچند قصد کشتن شخص را نداشته باشد) اشاره نموده است در حالی که دلایل و اوضاع و احوال منعکس در پرونده خلاف این نظر را میرساند. زیرا <الف> متهم پرونده از ابتدای تشکیل پرونده در حضور مامورین انتظامی و نیز در نزد قاضی محترم رسیدگی کننده اعلام نموده که مقتول نسبت به وی نظر سوء داشته و از وی درخواست عمل نامشروع کرده و چون بنابه اظهارات <ج> (شاهد) تنها شاهد واقعه تا حدی اظهارات <الف> را مورد تایید قرار
داده و با توجه به ماهیت امر و سن متهم و اعمالی که بعد از دیدن خون از خود ابراز داشته و دفاعیات وکلای مدافع وی بر فرض صحت این اقدام متهم در دایره قتل عمدی قرار نداشته و با نقض رای تجدیدنظر خواسته پرونده جهت رسیدگیهای قانونی و به استناد بند 4 ماده 265 قانون آیین دادرسی کیفری به شعبه دیگر دادگاه عمومی… ارجاع میگردد.
شعبه 42 دادگاه عمومی… (دادگاه همعرض) در پرونده کلاسه… طی دادنامه شماره… مورخ… با توجه به گزارش پزشکی قانونی و محتویات پرونده اظهارات متهم و اظهارات شاهد و اظهارات <ب> و عادی بودن حالت متهم و مقتول در زمان ملاقات آنان و اقدامات و رفتار متهم پس از ایراد جرح (گریه و متاثر شدن از واقعه و سعی در کمک به مصدوم) که دلالت بر رفتار عقلانی و منطقی و ارادی وی داشته، دفاعیات وکیل متهم مبنی بر مسلوب الاراده بودن متهم را وارد ندانسته بزه ارتکابی را قتل عمدی و منطبق با بند <ب> ماده 206 قانون مجازات اسلامی تشخیص داده لیکن با توجه به استناد وکیل متهم به دفاع مشروع و اظهارات متهم در تمام مراحل تحقیق و رسیدگی و نظر به اوضاع و احوال حاکم بر قضیه به ویژه شرایط زمانی و مکانی که مرتکب تحت آن شرایط اقدام نموده و همچنین احراز و اثبات این امر که مهاجم صریحاً نیت خود را قبل از درگیری به کرات اظهار نموده و با رفتار تهدیدآمیز و مواضع مقتدرانه سعی در خلوت کردن محل داشته به طوری که به دفعات <ج> (شاهد) را تهدید نموده که محل را ترک کند و نهایتاً مشارالیه را ناگزیر به ترک محل کرده و از طرفی اصرار بر اقامت شبانه در باغ با <الف> (متهم) داشته و مقاومت متهم به منظور ترک محل و انصراف مقتول از نیت وی موثر واقع نشده و صورتجلسه معاینه جسد و اظهارات پدر متوفی در محضر دادگاه نیز دلالت بر ضعف بنیه جسمانی متهم در قبال متوفی داشته و به اعتقاد دادگاه قریبالوقوع بودن خطر و ارتکاب عمل نامشروع به عنف و در عین حال عدم دسترسی به قوای عمومی و موثر واقع نشدن نصایح و دخالتهای <ج> (شاهد) و در عین حال عدم تناسب جسمانی مهاجم و متهم، استفاده از چاقو از ناحیه متهم تنها وسیله موثر جهت دفاع و انصراف مهاجم بوده و از آنجا که رفع خطر بدون ارتکاب جرم میسر نبوده علیهذا دفاعیات وکیل متهم مبنی بر حق دفاع مشروع را موجه دانسته عمل ارتکابی را منطبق با مقررات مربوط به دفاع مشروع تشخیص داده مستنداً به ماده 61 (62) قانون مجازات اسلامی، متهم (الف) را معاف از مجازات (قصاص) کیفری دانسته رای بر برائت نامبرده صادر و اعلام مینماید.
شعبه 28 دیوان عالی کشور در پرونده کلاسه… طی دادنامه شماره… مورخ… چنین رای داده است که تجدید نظرخواهی اولیای دم مقتول و نیز وکیل مدافع ایشان به رای صادره از شعبه 42 دادگاه عمومی… نتیجتاً وارد است زیرا با ملاحظه اوراق پرونده و دفاعیات متهم پرونده و اظهارات شاهد عینی قضیه و توجه به رای صادره قبلی از طرف این شعبه، موضوع انطباقی با دفاع مشروع ندارد. و با توجه به ماده استنادی مورد اشاره دادگاه که به موارد احراز دفاع مشروع استناد کرده ارتکابی بیش از حد لازم بوده و متناسب با خطر نبوده است. با نقض حکم صادره پرونده جهت رسیدگی و اقدام قانونی و صدور رای به شعبه دیگر دادگاه همعرض ارجاع میگردد.
شعبه 135 دادگاه عمومی… (دادگاه همعرض) در پرونده کلاسه… طی دادنامه شماره… مورخ… چنین رای داده است که… به هیچ وجه خطر قریبالوقوع در کار نبوده بلکه در حد مطرح کردن و صحبت بوده است و متهم (الف) میتوانست با تقاضای شاهد در صحنه محل را ترک کرده و به طرف روستا بگریزد و موضوع از مصادیق دفاع مشروع نمیباشد و قصاص قبل از جنایت معقول نمیباشد و علیهذا با توجه به اقرار صریح متهم و اظهارات شاهد صحنه و گواهی پزشکی قانونی و مجموع قرائن موجود جرمش در حد قتل عمد محرز و مسلم است و لذا دادگاه به استناد مواد 205 و بند <ب> ماده 206 و 227 و 229 و 230 و بند یک ماده 231 و 232 و 233 و 257 و 261 و 265 قانون مجازات اسلامی با توجه به تقاضای اولیای دم، متهم را پس از اذن ولیامر به قصاص نفس محکوم مینماید.
شعبه 28 دیوان عالی کشور در پرونده کلاسه… طی دادنامه شماره… مورخ…. (در مقام رسیدگی به تجدید نظرخواهی) چنین رای داده است که همانطوری که قبلاً اشاره شده و استدلال گردیده اقدام متهم در دایره قتل عمدی قرار نداشته و ممکن است که بتوان به ماده دیگری استناد کرد. بنابه مراتب رای صادره نقض و برای رسیدگی به شعبه دیگر دادگاه عمومی همعرض ارجاع میگردد.
شعبه 136 دادگاه عمومی… (دادگاه همعرض) در پرونده کلاسه… طی دادنامه شماره… چنین رای داده است که… وکیل متهم عمده دفاع خویش را مبتنی بر دفاع مشروع نهاده است که به نظر دادگاه نمیتواند موثر در مقام باشد. زیرا به فرض اینکه مقتول متهم را تحت فشار قرار داده است باز نمیتواند مصداق دفاع مشروع باشد زیرا بنابه اظهارات متهم و شاهد پس
از صرف مشروب چند ساعت آنها با همدیگر همراه بودهاند و بنابه گفته شاهد قضیه قبل از رسیدن آنان سر دوراهی روستا، موضوع مطرح بوده است. و متهم میتوانسته از همان سر دوراهی به روستا برود. و حال آنکه متهم اظهار داشته چون گفته از این طرف برویم من هم رفتم. ضمن اینکه دفاع مشروع باید متناسب با حمله باشد و حال آنکه برای خلاصی از دست مقتول راههایی وجود داشته است مثل فرار از دست مهاجم و کمکگیری از فرد ثالث (شاهد) و داد و فریاد و طلب کمک از دیگران که معمولاً کشاورزان داخل باغهای خود مشغول به کار بودهاند.
دفاع دیگر وکیل متهم مبنی بر مستی وی حین وقوع جرم نیز نمیتواند رافع مسئولیت کیفری متهم باشد. زیرا اوضاع و احوال حاکم بر قضیه حکایت از آن داشته که متهم متوجه اعمال خویش بوده است. چون اگر متوجه اعمال خود نبود، ممکن بود تمکین کند. و خود این که عمل را نپذیرفته است حکایت از آن داشته که متهم دارای قوه دراکه بوده است. و نحوه مشاجره متهم با مقتول و اظهار ندامت و ناراحتی از حادثه واقع شده پس از وقوع قتل و اقدامات بعدی وی حاکی از آن بوده است که متهم مسلوب الاراده نبوده. علی هذا با توجه به توضیحات فوق و اظهارات متهم در دادگاه و دفاعیات بلاوجه وی، علم متعارف برای دادگاه بر ارتکاب بزه انتسابی به متهم حاصل است. و دادگاه ارتکاب بزه انتسابی به متهم را محرز و مسلم دانسته. و با توجه به تقاضای قصاص از سوی اولیاء دم که منجزاً و بارها و بارها تقاضای قصاص متهم را نمودهاند و با استناد به مواد 205 – 206 – 207 – 219 – 227 – 228 – 229 – 230 و 231 قانون مجازات اسلامی، متهم را به قصاص نفس از طریق یکبار اعدام با طنابدار محکوم مینماید.
فقیه محقق، حجتالاسلام دکتر حشمدار (دام ظلّه)
سامانه پژوهشی فقهی و حقوقی
به آگاهی میرسد که شهروندان ایرانی داخل و خارج از کشور ـ اعم از عموم مردم، اندیشمندان، قضات، و وکلای گرامی ـ میتوانند پرسشهای فقهی و حقوقی خود را هر روز ساعت ۷ تا ۸ صبح بهصورت مستقیم و رایگان با حضرت استاد در میان گذارند.
شماره تماس مستقیم: ۰۹۱۲۱۹۰۰۵۰۰
حضرت استاد، به لطف الهی، آماده پاسخگویی به پرسشهای شما به چهار زبان فارسی، عربی، انگلیسی و فرانسوی میباشند.
