1 – یک نماینده به نیابت از هر دو طرف عقد به تنهایی عقد را منعقد میکنید .
مثال :
شخصی به وکالت از موجر و مستاجر اجاره را منعقد کند .
2 – یک شخص به نمایندگی از سوی دیگری با خود معامله کند .
مثال :
الف مالک ملکی باشد و به ب وکالت دهد تا ملک او را بفروشد و ب ان را به خودش بفروشد .
شخص ب در انعقاد چنین عقدی دو نقش دارد :
نقش اول : نماینده ی فروش بوده
نقش دوم : اصالتا خریدار بوده .
در واقع ب با خود معامله کرده است .
درخصوص اينكه به لحاظ حقوقي اصلا امكان معامله با خود به اعتبار وكالت از يك طرف معامله يا هر دو طرف معامله وجود دارد يا خير؟
به استناد ماده 198ق م پاسخ مثبت ميتواند باشد.
اما در خصوص بخش دوم پرسش: در معامله با خود يك ايراد وجود دارد و آن اينكه اصولا در عقود دو نفع مستقل جدا گانه و رو در روي هم وجود دارد.
در بيشتر موارد نفع يك طرف عقد ضرر طرف ديگر نيز هست.در غير موارد معامله با خود دو شخص هر يك نماينده يك نفع هستند و به خوبي سعي در حفظ آن نفع مينمايند.
اما در مورد معامله با خود اين دفاع از نفع مختل مي شود.و وكيل شديدا در معرض عدم حفظ صرفه و صلاح موكل قرار ميگيرد.
با تو جه به ماده 1072 ق م وهمچنين ماده 373 قانون تجارت در مورد حق العمل كار كه به موجب ماده 358 و 374 همان قانون در حكم وكيل است و همچنين مقررات مربوط به معامله مديران شركت با شركت مي توان چنين گفت كه: وكيل حق معامله با خود را نخواهد داشت مگر با اجازه موكل.ويا اينكه مورد معامله قيمت مشخص و غير قابل تغييري داشته باشد.
فقیه محقق، حجتالاسلام دکتر حشمدار (دام ظلّه)
سامانه پژوهشی فقهی و حقوقی
به آگاهی میرسد که شهروندان ایرانی داخل و خارج از کشور ـ اعم از عموم مردم، اندیشمندان، قضات، و وکلای گرامی ـ میتوانند پرسشهای فقهی و حقوقی خود را هر روز ساعت ۷ تا ۸ صبح بهصورت مستقیم و رایگان با حضرت استاد در میان گذارند.
شماره تماس مستقیم: ۰۹۱۲۱۹۰۰۵۰۰
حضرت استاد، به لطف الهی، آماده پاسخگویی به پرسشهای شما به چهار زبان فارسی، عربی، انگلیسی و فرانسوی میباشند.
1 – یک نماینده به نیابت از هر دو طرف عقد به تنهایی عقد را منعقد میکنید .
مثال :
شخصی به وکالت از موجر و مستاجر اجاره را منعقد کند .
2 – یک شخص به نمایندگی از سوی دیگری با خود معامله کند .
مثال :
الف مالک ملکی باشد و به ب وکالت دهد تا ملک او را بفروشد و ب ان را به خودش بفروشد .
شخص ب در انعقاد چنین عقدی دو نقش دارد :
نقش اول : نماینده ی فروش بوده
نقش دوم : اصالتا خریدار بوده .
در واقع ب با خود معامله کرده است .
درخصوص اينكه به لحاظ حقوقي اصلا امكان معامله با خود به اعتبار وكالت از يك طرف معامله يا هر دو طرف معامله وجود دارد يا خير؟
به استناد ماده 198ق م پاسخ مثبت ميتواند باشد.
اما در خصوص بخش دوم پرسش: در معامله با خود يك ايراد وجود دارد و آن اينكه اصولا در عقود دو نفع مستقل جدا گانه و رو در روي هم وجود دارد.
در بيشتر موارد نفع يك طرف عقد ضرر طرف ديگر نيز هست.در غير موارد معامله با خود دو شخص هر يك نماينده يك نفع هستند و به خوبي سعي در حفظ آن نفع مينمايند.
اما در مورد معامله با خود اين دفاع از نفع مختل مي شود.و وكيل شديدا در معرض عدم حفظ صرفه و صلاح موكل قرار ميگيرد.
با تو جه به ماده 1072 ق م وهمچنين ماده 373 قانون تجارت در مورد حق العمل كار كه به موجب ماده 358 و 374 همان قانون در حكم وكيل است و همچنين مقررات مربوط به معامله مديران شركت با شركت مي توان چنين گفت كه: وكيل حق معامله با خود را نخواهد داشت مگر با اجازه موكل.ويا اينكه مورد معامله قيمت مشخص و غير قابل تغييري داشته باشد.
فقیه محقق، حجتالاسلام دکتر حشمدار (دام ظلّه)
سامانه پژوهشی فقهی و حقوقی
به آگاهی میرسد که شهروندان ایرانی داخل و خارج از کشور ـ اعم از عموم مردم، اندیشمندان، قضات، و وکلای گرامی ـ میتوانند پرسشهای فقهی و حقوقی خود را هر روز ساعت ۷ تا ۸ صبح بهصورت مستقیم و رایگان با حضرت استاد در میان گذارند.
شماره تماس مستقیم: ۰۹۱۲۱۹۰۰۵۰۰
حضرت استاد، به لطف الهی، آماده پاسخگویی به پرسشهای شما به چهار زبان فارسی، عربی، انگلیسی و فرانسوی میباشند.
سامانه مشاوره رایگان قضایی و حقوقی حجت الاسلام و المسلمین دکتر حشمدار